Choć media społecznościowe w Polsce dostępne są od 13. roku życia, z raportu „Internet dzieci” wynika, że z TikToka korzysta aż 1/3 użytkowników w wieku 7–12 lat. Dopóki nie pojawią się odgórne restrykcje, to właśnie rodzice powinni zadbać o cyfrowe granice swoich dzieci. W tym artykule przekonujemy, że higiena cyfrowa i domowe zasady ekranowe mogą w tym pomóc. Sprawdź, jak o nie zadbać z wydawnictwem HarperKids.
Higiena cyfrowa – co to takiego i jak ją wdrożyć w rodzinie?
Magdalena Bigaj, prezeska Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa, w licznych wywiadach i publikacjach, podkreśla, że wspieramy dzieci w nauce, nawiązywaniu relacji, zachowaniu zdrowia i tak samo powinniśmy towarzyszyć im w cyfrowym świecie. Zacznij od rozmowy o bezpiecznym korzystania z internetu, w której uwzględnisz następujące cztery elementy.
1. Zapytaj dziecko, z czym kojarzy mu się higiena cyfrowa. Wyjaśnij, żeto sposób bezpiecznego i przemyślanego korzystania z telefonów, tabletów i innych urządzeń połączonych z internetem.
2. Następnie zwróć uwagę na to, co dziecko może zyskać, gdy mądrze korzysta z internetu. Oto kilka przykładowych odpowiedzi, które proponuje ekspertka:
- więcej czasu na rozwijanie pasji,
- możliwość częstszych spotkań z kolegami (np. na pobliskim placu zabaw),
- lepsze samopoczucie.
3. Opowiedz też dziecku o swoich zmaganiach z higieną cyfrową np. wieczornym scrollowaniu telefonu i jego wpływie na Twój zły humor następnego dnia.
4. Na koniec ustalcie domowe zasady ekranowe, których powinni przestrzegać wszyscy domownicy – także rodzice!
Magdalena Bigaj, pisząc o znaczeniu higieny cyfrowej w raporcie „Internet dzieci”, wyjaśnia:
„Istotą podejścia opartego na higienie cyfrowej nie jest odebranie dzieciom i młodzieży możliwości kontaktu z nowymi technologiami, ale proponowanie im tych, które są bezpieczne i dostosowane do ich wieku, równolegle z uczeniem ich zdrowych nawyków cyfrowych”.
Przeczytaj też: Pierwszy telefon – jak przygotować dziecko do bezpiecznego korzystania ze smartfona?
Ustalamy domowe zasady ekranowe z HarperKids
Skoro wiesz już, co to jest higiena cyfrowa, czas na wprowadzenie domowych zasad ekranowych. Jak to zrobić skutecznie? Podsuń dzieciom wybrane książki z wydawnictwa HarperKids o tej tematyce, a następnie na ich bazie wymyślcie konkretne wytyczne.
- Najważniejsze są limity
Pamiętaj, że w pierwszych latach kontaktu z ekranami wyznaczenie limitów to niezbędny element higieny cyfrowej. Podsuń dziecku książkę „Złota rybka” z serii „Czytam sobie”, aby pokazać, że kiedy ktoś nadużywa tabletu lub smartfona, traci cenne doświadczenia. Tak jak Mati – główny bohater tej opowieści. Jednak chłopiec w końcu przekonuje się, że nie ma nic lepszego niż przygody w domku na drzewie.
- Rodzic jako cyfrowy strażnik higieny cyfrowej dzieci
Weryfikuj raz w tygodniu, jak często i w jaki sposób domownicy korzystają z urządzeń ekranowych. Może to być dobra okazja, by przyznać się do swoich smartfonowych nadużyć. Zachęć dziecko, by zawsze informowało Cię, gdy coś je zdenerwuje lub zaniepokoi w sieci. Dobrymi cyfrowymi strażnikami okazali się rodzice Mai – małej bohaterki książki „Chrapka na apkę” z serii „Czytam sobie”. Mimo że telefon oferował jej wiele atrakcyjnych aplikacji – od muzycznych po edukacyjne, nie umiała się z tego cieszyć i czuła się zagubiona. Na szczęście z pomocą przyszli opiekunowie.
Sprawdź: Bezpieczeństwo dzieci w sieci – jak o nie zadbać?
- W relacjach siła
Magdalena Bigaj w książce „Wychowanie przy ekranie” przekonuje, że często nadużywanie smartfonów przez dzieci wiąże się ze słabym kontaktem z rodzicami. Przyjrzyj się więc Waszym relacjom i każdego dnia wygospodaruj trochę czasu na wspólne aktywności. Możesz też porozmawiać z dzieckiem o tym, czym są nałogi np. na bazie książki „Basia i tablet”. Uwielbiana przez dzieci autorka Zofia Stanecka wyjaśnia to w przystępny sposób.
Pamiętaj też, by ustalić, gdzie podczas przebywania w domu trzymacie smartfony oraz wprowadzić bezwzględny zakaz korzystania z urządzeń ekranowych na 2 godziny przed pójściem spać.
Dzieci w sieci… książek i gier analogowych!
Domowe zasady ekranowe to jedno, warto jednak poszukać analogowych alternatyw dla aktywności w sieci. Dobrym pomysłem są książki z przygodami ulubionych filmowych i kreskówkowych bohaterów. Początkujący czytelnicy, a do tego miłośnicy smerfów, z przyjemnością sięgną po książkę „Wielki bal Smerfetki” z serii „Czytam sobie”.
Zainspiruj się: Czy audiobook dla dzieci jest dobrą alternatywą dla książki?
Często dzieci nadużywają smartfonów, bo po prostu się nudzą. Szczególnie w wakacje, kiedy nie ma reżimu szkolnego, zadbaj o dodatkowe atrakcje np. lokalne wycieczki. Pomysły na takie wyprawy znajdziecie w książkach z serii „Czytam sobie”. Podsuń dziecku np. opowieść „Wieliczka, czyli przygoda w kopalni”, a następnie poproś, by opowiedziało Ci ciekawostki o tym miejscu.
Magdalena Bigaj zachęca też, by trenować mózg analogowo poprzez gry planszowe, gry terenowe oraz zadania, które można wykonać bez użycia smartfona. To prawdziwe SPA dla głowy Twojego dziecka.
Zasady ekranowe są ważne, ale pamiętaj, że mądre korzystanie z tabletów czy smartfonów też ma edukacyjną i integracyjną moc. Zadbaj więc o to, by dzieci rozmawiały na komunikatorach z rodziną, która mieszka daleko, podsuwaj im ciekawe edukacyjne aplikacje i wybieraj mądre wakacyjne filmy i bajki. Bądź prawdziwym cyfrowym przewodnikiem!
Źródła:
Internet dzieci Raport z monitoringu obecności dzieci i młodzieży w internecie. Marzec 2025
M. Bigaj, Wychowanie przy ekranie. Jak przygotować dziecko do życia w sieci